UI ve UX arasındaki fark nedir?
İki terim sürekli birlikte kullanılıyor ama farklı işleri tanımlıyorlar. Farkı bilmek, doğru ekibi kurmanızı ve tekliflerde neyin dahil olduğunu anlamanızı sağlıyor.
En kısa ayrım
- UX (User Experience: Kullanıcı Deneyimi): Ürün nasıl çalışıyor?
- UI (User Interface: Kullanıcı Arayüzü): Ürün nasıl görünüyor?
Restoran benzetmesiyle: UX, menünün nasıl düzenlendiği, siparişin ne kadar sürede geldiği, tuvaletin nerede olduğu, hesap ödemenin ne kadar kolay olduğudur. UI ise tabakların sunumu, menünün tipografisi, mekânın renkleri ve ışıklandırmasıdır.
Kötü UI'lı iyi UX: çirkin ama işini gören bir ürün. Kullanılır. İyi UI'lı kötü UX: güzel görünen ama kullanılamayan ürün. Terk edilir.
UX ne kapsar?
Araştırma
- Kullanıcı görüşmeleri ve anketler
- Rakip ve pazar analizi
- Mevcut verilerin incelenmesi (analitik, destek kayıtları)
- Persona ve kullanım senaryoları
Yapılandırma
- Bilgi mimarisi: içerik nasıl gruplanacak?
- Kullanıcı akışları: hangi adımlarla hedefe ulaşılacak?
- Wireframe: görsel süsleme olmadan yerleşim
Doğrulama
- Prototip üretimi
- Kullanılabilirlik testi
- A/B testleri
- Kullanım verilerinin analizi
UI ne kapsar?
Görsel dil
- Renk paleti ve anlamları
- Tipografi ölçeği
- Boşluk sistemi (spacing)
- İkonografi ve görsel stil
- Gölge, köşe yuvarlaklığı, kenarlık kuralları
Bileşenler
- Buton, form alanı, kart, tablo, modal
- Her bileşenin durumları: normal, üzerine gelme, tıklama, odak, devre dışı, hata, yükleniyor
- Duyarlı davranış
Detaylar
- Animasyon ve geçişler
- Boş durum ekranları
- Hata ve başarı mesajları
- Yükleme göstergeleri
Bunların sistematik hale getirilmiş bütünü tasarım sistemi olarak adlandırılır.
Sırayla nasıl ilerler?
Sağlıklı bir projede sıra şudur:
- Araştırma (UX): kim, ne, neden
- Bilgi mimarisi (UX): yapı
- Kullanıcı akışları (UX): adımlar
- Wireframe (UX): yerleşim
- Görsel tasarım (UI): görünüm
- Prototip (UI + UX): deneyim
- Test (UX): doğrulama
- Uygulama (geliştirme)
- Ölçüm ve iyileştirme (UX)
En pahalı hata
Sırayı atlayıp doğrudan görsel tasarıma başlamak. Yapı doğru kurulmadan yapılan güzel ekranlar, geliştirme aşamasında yeniden yapılır. Wireframe aşamasında beş dakikada değişen bir karar, kodlama aşamasında günler alır.
Ürününüzün hem deneyim akışını hem arayüz tasarımını tek ekiple yürütüyoruz. Araştırmadan pixel-perfect arayüze kadar süreç bölünmüyor.
Projede nasıl görünür?
| Aşama | UX çıktısı | UI çıktısı |
|---|---|---|
| Keşif | Persona, kullanıcı yolculuğu | Moodboard, stil yönü |
| Yapı | Site haritası, akış diyagramı | - |
| Tasarım | Wireframe | Ekran tasarımları, bileşen kütüphanesi |
| Doğrulama | Kullanılabilirlik testi raporu | Tıklanabilir prototip |
| Teslim | Etkileşim notları | Tasarım sistemi, varlıklar |
Teklif alırken sorulacaklar
Bir tasarım teklifi aldığınızda netleştirin:
- Araştırma aşaması var mı, yoksa doğrudan tasarıma mı geçiliyor?
- Kaç wireframe, kaç görsel tasarım ekranı?
- Mobil tasarım ayrıca yapılıyor mu?
- Bileşen durumları (hata, boş, yükleniyor) tasarlanıyor mu?
- Tıklanabilir prototip veriliyor mu?
- Kullanılabilirlik testi dahil mi?
- Tasarım sistemi teslim ediliyor mu?
- Kaç revizyon turu var?
Dördüncü madde sık atlanır ve geliştirme aşamasında sorun çıkarır: hata durumu tasarlanmamış bir form, geliştiricinin doğaçlamasına kalır.
İyi tasarımı nasıl ölçersiniz?
Estetik tartışmasından çıkıp ölçüme geçin:
| Metrik | Neyi gösterir |
|---|---|
| Görev tamamlama oranı | Kullanıcı işini bitirebiliyor mu? |
| Tamamlama süresi | Ne kadar zorlanıyor? |
| Hata sayısı | Nerede yanlış yapıyor? |
| Terk oranı | Hangi adımda vazgeçiyor? |
| Dönüşüm oranı | İş hedefine ulaşıyor mu? |
| Destek talebi | Anlaşılmayan ne var? |
Bu ölçümler "bence mavi daha iyi" tartışmalarını bitirir.
Türkiye'de tipik maliyetler
| Kapsam | Tipik aralık |
|---|---|
| Küçük site UX + UI (5-8 ekran) | 40.000 - 120.000 TL |
| Kurumsal site (özgün tasarım sistemi) | 120.000 - 350.000 TL |
| Mobil uygulama (15-25 ekran) | 150.000 - 450.000 TL |
| Karmaşık web uygulaması | 300.000 TL ve üzeri |
| Yalnızca kullanılabilirlik testi | 25.000 - 80.000 TL |
Özet
UX ürünün nasıl çalıştığını, UI nasıl göründüğünü tasarlar. İkisi ayrı disiplinlerdir ama aynı süreçte, doğru sırayla ilerlemelidir: önce yapı ve akış, sonra görünüm.
Estetik tartışmasını ölçümle değiştirdiğinizde, tasarım kararları öznellikten çıkar ve iş sonuçlarına bağlanır.
Ürününüzün tasarım sürecini konuşmak için bize yazın.
Sıkça sorulan sorular
Bir projede ikisi de gerekli mi?
Evet, ama ölçekleri projeye göre değişir. Küçük bir tanıtım sitesinde UX çalışması birkaç günlük bir bilgi mimarisi çalışmasıdır; karmaşık bir uygulamada haftalarca sürebilir. UI ise her projede gereklidir.
Tek kişi ikisini birden yapabilir mi?
Küçük ve orta projelerde yaygın ve verimlidir. Büyük ürünlerde ayrışma başlar: araştırmacı, etkileşim tasarımcısı ve görsel tasarımcı farklı kişiler olur.
UX araştırması pahalı mı?
Olmak zorunda değil. 5 kullanıcıyla yapılan yarım günlük bir kullanılabilirlik testi, sorunların büyük kısmını ortaya çıkarır ve maliyeti düşüktür. Asıl pahalı olan, yanlış tasarlanmış bir ürünü geliştirdikten sonra öğrenmektir.
Tasarımın iyi olduğunu nasıl anlarım?
Estetikle değil, ölçümle. Görev tamamlama oranı, tamamlama süresi, hata sayısı ve dönüşüm oranı bakılacak metriklerdir. "Beğendim" bir tasarım kararı ölçütü değildir.
Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var?
CodeBroker olarak web, mobil ve yapay zeka projelerini fikirden lansmana kadar tek ekiple yürütüyoruz. Ücretsiz keşif görüşmesinde kapsamı, süreyi ve bütçeyi birlikte netleştirelim.